Doğu Anadolu | Erzurum

Dadaşlar Diyarı, Erzurum

Erzurum Çifte MinareAnnem Erzurum’da büyümüş. Kayınpederimin de çocukluğu, subay babasının görevi nedeniyle aynı şehirde geçmiş. Onlardan, o yıllarda Erzurum’un insanlarının ne kadar açık fikirli olduğunu, kardan kapanan yolları, semaverde demlenen çayla ısınmalarını duydum sık sık. Gittiğimde merkeziyle, varoşuyla, üniversitesiyle koskoca bir şehir karşıladı beni.

Havuzbaşı

Erzurum Havuzbaşı

Erzurum’da onca yıl yaşanmışlık var, o yüzden evimizden tel peynir ve kıtlama şeker eksik olmaz. Bir de her aile toplantısında “Sarı Gelin” türküsü söylenir: Erzurum çarşı pazar, Leylim aman aman, sarı gelin/ Palandöken yüce dağ, altı mor sümbüllü bağ, seni vermem ellere sarı gelin…

Dadaş Nedir?

Çeşitli kaynaklara göre dadaş, mert, cesur, özü sözü doğru zalimin karşısında, mazlumun yanında olan merhametli, yiğit biridir. Aynı zamanda ‘numuneyi misal’ bir Erzurumludur. Bir ruh asaletidir.

Tarihi çok eski

Kimler gelip geçmemiş ki Erzurum’dan. Tarihi milattan önce dört binlere dayanıyor. Hurriler, Urartular, İskitler, Medler, Persler, Sasaniler, Romalılar’dan sonra Araplar ve Bizanslar hakimiyetinde olmuş. Bilinen ilk adı Theodosiopolis. Türklere Anadolu kapılarını açan meşhur 1071 Malazgirt Savaşı’yla da şehir Saltukoğulları’ndan Saltuk Bey yönetimine verilmiş ve Saltukoğulları’nın başkenti olmuş. Daha sonraki Anadolu Selçukluları ve İlhanlılar dönemi yeni yapılarıyla Erzurum’u özel kılmış. Şehri Osmanlı topraklarına 16. yüzyılda katan padişah ise Yavuz Sultan Selim.
Görülecek sonsuz eser var. Yakutiye Medresesi, Anadolu’daki kapalı avlulu medreselerin son örneklerinden. 13. yüzyıldan kalan Çifte Minareli Medrese’ye, minaresi kubbesi görünmeyen, taşlar ta Horasan’dan gelmiş. Ulu Cami’ye mutlaka uğramalısınız. Derler ki, Ulu Cami’nin üç ayrı mihrabının olmasının nedeni, padişahın üç ayrı mezhebin gönüllerini alma niyetiymiş.

Palandöken’de Kayak, Çoruh’da Rafting

Geçmişin yükü kar, bugünün sermayesi olmuş Erzurum’a. Palandöken, kayakseverleri çağırıyor.
Erzurum Valiliği’nin resmi web sitesinden canlı Palandöken yayınını izleyerek karın durumunu kendi gözlerinizle görebilirsiniz. Kasım-Mayıs arası tam 6 ay kayak yapılabildiği, kar kalitesi ‘toz kar’ şeklinde olduğu, uçakla veya otobüsle Erzurum’a ulaştıktan 20 dakika sonra pistlere çıkılabildiği için çok popüler. Erzurum havaalanı tesislere sadece 15 km. uzakta bulunuyor. Palandöken’deki zirve 3185 metrede. En uzunu 12 km. olmak üzere toplam 28 km. uzunluğunda, 30 pist var. Palandöken’in pistleri dünyanın en uzun ve en dik pistleri arasında yer alıyor. Avrupa’nın en iyi doğal kayak pistine sahip olduğu söyleniyor. Palandöken özellikle Rus ve Hollandalı turistlerin sık geldiği bir yer. Slalom ve büyük slalom için iki ayrı pistin olduğu dağda, kayakseverleri zirveye taşımak için 9 adet mekanik tesis var. Ejder telesiyejiyle zirveye çıkıp, sıcak şarap eşliğinde sucuk ekmek yemenin keyfi ise apayrı.

NASIL GİDİLİR?

Erzurum Ankara’ya 880, İstanbul’a 1230, İzmir’e 1460 km uzaklıkta. İstanbul-Erzurum uçuşu yaklaşık 2 saat sürüyor. Ayrıca Ankara ve İstanbul’dan trenle uzun bir yolculuktan sonra Erzurum’a ulaşılabiliyor.

NE YENİR?

Emirşeyh Kebap Lokantası’nda yatık döner ve beş beyaz salatası yiyin. Salatanın beş beyazı yoğurt, mantar, yumurta akı, tuz ve sarımsak. O tada nasıl ulaşıyorlar, bilmiyorum! Ayrıca köftesi de çok lezzetli.
Tel: (0442) 214 15 44

Tabii ki Cağ Kebabı… Gel Gör ve Koç en bilinen kebap salonları. Cağ kebabının tadı etin yoğurt, tuz, karabiber ve soğanla terbiye edilip, bir gün bekletilmesinden geliyor. Lavaşa sarılarak yeniyor. “Cağ”, etin geçirildiği ucunda direksiyon olan şişin adı. Uzaktan Döner makinesini yan yatırmışlar gibi görünüyor…
Koç Kebap, aynı zamanda bir kütüphane görünümünde. Sahibinin şiir ve özlü sözler kitabı var.

Güzelyurt Lokantası, Yakutiye Medresesi’nin hemen karşısında. 1928 yılından beri açık. Ev yemekleri yapıyorlar. Ayrıca içki servisi de var. Mutfağı gezmek mümkün, etraf bal dök yala! Sahibi Çamlıhemşinli.

Erzurum Evleri
Tel: (0442) 213 83 72
Sekiz eski evden oluşuyor. Tipik Erzurum yemeklerini yiyebileceğiniz otantik eşyalarla döşenmiş bir mekan. Girerken ayakkabılarınızı çıkartmanız isteniyor.
Pelit Meydanı’ndaki Süreyya Hanım’ın Yemekçi’si çok leziz. Kesme çorba, ekşili yaprak sarma hepsi süper.
Manavlarda, seyyar satıcılarda eşkin ve çaşıra rastlarsanız hemen alın. İkisini de haşlayıp, zeytinyağı ve limonla yiyebilirsiniz.

Tatlı olarak da kadayıf dolmasını denemek lazım. Dadaş Viagrası’da deniyor. Muammer Usta’nın yerini mutlaka bulun.

Hemşin Pastanesi duvarlarında şiirler olan, saz çalınan bir pastane. Kuloğlu Sokakta. Su böreği, künefe, sütlaç çok güzel. Sabah kahvaltıları da enfes. Bu pastanede soda ve kola içmek yasak. Sadece taze meyve suyu, süt ve çay var.

NEREDE KALINIR?

Her ikisi de kapalı yüzme havuzuna sahip olan otellerden Polat Renaissance 224 odalı, Dedeman’da ise 186 oda ve 12 suit bulunuyor.

Ski Resort Dedeman
Tel: (0442) 316 24 14
www.dedemanhotels.com

Polat Renaissance
Tel: (0442) 232 00 10
www.polatrenaissance.com

Palan Otel
Tel: (0442) 317 07 07

Kardelen Otel
Tel: (0442) 316 68 51

Erzurum şehir merkezindeki otellerin standartları düşük.
Kral (0 442 234 64 00) ve Oral’ı (0 442 235 25 00)
deneyebilirsiniz. Universiade 2011 Dünya Üniversitelerarası Kış Olimpiyatları’nın yapılacağı Palandöken’de, kayak sezonu sırasında konaklayabileceğiniz güzel oteller var.

NE YAPILIR?

Şehirde gezilecek çok sayıda tarihi eser var. Yakutiye Medresesi, kale ve camiler çok etkileyici.

Çifte Minareleri görmeden Erzurum gezisi tamamlanmış sayılmaz. Çifte Minareler ve Yakutiye Medresesi’ndeki çini nakışları inanılmaz. Yakutiye Medresesi bugün Türk-İslam eserleri ve Etnoğrafya Müzesi olarak kullanılıyor.

Kale, aslında Erzurum gezisine başlamak için en uygun yer. Palandöken’i ve Çifte Minareler’i seyredebilir, Erzurum’u kuş bakışı görebilirsiniz.

Kale’nin içindeki Saat Kulesi de kaçırılmaz. Kale’nin milattan sonra 5. Yüzyılda Bizanslılar tarafından yapıldığı sanılıyor.
Erzurum Kongresi’nin yapıldığı bina şimdi Atatürk Müzesi. Mutlaka gezilmeli.
Çifte Minareler’in hemen arkasında Üç Kümbetler var. Kümbetlerin birinin üzerinde Çin takvim hayvanları desenleri işlenmiş.

Yakutiye Medresesi’nin yanındaki Lala Paşa Camii’ni ve Murat Paşa Camii’ni mutlaka gezin.
Aziziye Tabyaları tarihe meraklı olanları çok eskilere götürecek.
Çoruh nehri civarında yürüyüş. Eylül ve ekim aylarında avcılık da yapılıyor.

Şehirdeki Türk hamamları çok güzel. Kırk Çeşme ve Erzurum Hamamları’nı deneyebilirsiniz.

Erzurum’a 15 km uzaklıktaki Ilıca’ya gitmeyi deneyebilirsiniz.
Rüstem Paşa Hanı 1561’de yapılmış. ‘Taşhan’ olarak da anılıyor. Taşhan’daki dükkanları ziyaret edin. Erzurum’a özgü yarı değerli taş olan Oltu Taşı (kehribar) altın ve gümüşle değişik kombinasyonlarda satılıyor.