Doğu Anadolu | Kars

Kars ve Kar

Kars Defterdarlık BinasıOrhan Pamuk’un Kar isimli romanının fonunda yer alan ve eski adı Kari olan Kars’ta kışın durmadan kar yağar, şehir hep beyaz gelinliğiyle oturan taze gelin gibidir. Kars, Doğu Anadolu’nun diğer şehirlerine benzemez, bir batılı, aristokrat tarafı vardır.

Kars Defterdarlık Binası 961 yılında başkent olan Ani’nin nüfusu 1020’lerde 100.000’e yakınmış.

On İki Havari Ermeni Kilisesi camiye çevrilince adı Kümbet olmuş.

Geçmişte sahip olduğu gücü bugün de hissettiren şehirdesiniz. 1878’den, 1918’e kadar tam kırk yıl Rusların işgalinde kalmasına rağmen hala mağrurdur Kars. Izgara şehir planlı sokakları, o muhteşem taş binalarıyla Kars asıl kışın caziptir, bu nedenle de kış gezilerinizin rotasına katmanızı öneririm. Şehirde yapılacak en doğru şey sokakları soluyarak yürümektir.

KarsBen Kars’a gittiğimde, önce şehre hakim tepeye kurulmuş olan kaleye çıkarım, çeşitli işgallerde tahrip olup, defalarca onarılan kalenin girişindeki Celal Baba Türbesi’ni ziyaret ederim, hani savaş sırasında kafası kesilince kellesini koltuğunun altına alıp, savaşa devam ettiğine inanılan Celal Baba’nın türbesini. Sonra, 12 kemerinde 12 havarinin kabartmasını taşıyan, camiye dönüştürülünce Kümbet adı verilen 12 Havari Kilisesi’ni gezerim.

III. Murat tarafından, Kars Çayı üzerine yaptırılan Taş Köprü’den geçerken, Namık Kemal’in köprünün yanında yer alan evini selamlarım. Şehirde bulunanların sergilendiği ve zengin bir etnografya bölümü olan müzede dolaşır, kalın taş duvarlı, bazıları bahçeli evlerin arasına geri dönerim. Vali Konağı, Defterdarlık Binası, Belediye ve İstasyon Binası Rus döneminden kalma yapılardan bazılarıdır. Fethiye Camii olarak bilinen eski Rus Ortodoks Kilisesi ise en görkemli taş yapıdır. Tüm bu yorgunluğun üstüne bir kahvede, semaverde demlenmiş çay içer, Kars halılarına bakar, büyük şehre götürmek için peynir ve bal alırım.

Sonra Ermeni Bagrat Krallığı’na başkentlik yapmış olan, 45 kilometre ilerideki Ani’ye doğru yola çıkarım. O eski taş ustalarının binalarında geçmişe ışık tutarım, Halaskar Kilisesi’ndeki Haç Kar’a bakar, bu haçın adını Kaçkar Dağları’na verdiğini düşünüp, isimlerin ne kadar ilginç hikayeleri olabileceğini düşünürüm. Surların çevirdiği Ani’de bulunan Anadolu’nun ilk Selçuklu Camii Ebul Menuçehr’den Arpaçay manzarasının tadını çıkartırım. İpek Yolu üzerindeki bu şehirden Marko Polo’nun da geçtiğini hayal ederim.

Kars KalesiKars’tan 55 kilometre uzaklıktaki Sarıkamış’a giderim, yolda 1915’te Allahuekber Dağları’nda soğuktan donarak hayatını kaybeden on binlerce asker ve Enver Paşa’nın hırsı gelir aklıma. Ölümü getiren aynı kar artık zevk aracı olmuş, kayakların altında ezilmektedir şimdi. Bir tanıdığım Sarıkamış’ta büyüdüğü için çocukluğumdan beri atlı kızaklarla gezme ve kardelen toplama anıları dinlemişimdir.
Aklıma, kocaman beyaz atların çektiği kızaklardaki, dizlerine kürk örtülmüş, yanakları soğuktan kıpkırmızı olmuş o çok mutlu insanlar gelir, benzerini ben de Çıldır Gölü’nün üzerinde yaparım ve kar yağmaya devam eder, durmaksızın… Fonda ise bir şarkı çalar: “Hani herkes arkadaş, hani oyunlar sürerken, eskidendi, çok eskiden…”

Çobandede Köprüsü

Çobandede Köprüsü Erzurum’dan Kars’a giden yolun üzerinde bulunuyor.

NEREDE KALINIR?

Kar’s Hotel
Tel: (0474) 212 16 16
www.karsotel.com
19. yüzyılda yaşanan Rus işgali esnasında yapılan birbirinden güzel taş binalardan birinde yer alan otelin geniş ve pastel renklere sahip odaları var. Zemin katta ise İstanbul’dakileri aratmayacak kadar iyi bir restoran bulunuyor.

Hotel Karabağ
Tel: (0474) 212 34 80
www.hotel-karabag.com

Sim-er Hotel
Tel: (0474) 212 72 41
www.simerhotel.com

Çamkar Hotel Sarıkamış
Tel: (0474) 413 65 65
www.camkar.com

Toprak Hotel Sarıkamış
Tel: (0474) 413 41 11
www.toprakhotels.com
Yanında olduğu Çamkar’dan daha yeni ve daha çok yıldızlı.

Kars Müzesi

NE YENİR?

Ocakbaşı Restoran
Tel: (0474) 212 00 56

Şirin Sultan Sofrası
Tel: (0474) 212 56 16

Ani’de festival

Halaskar Kilisesi Ani Harabeleri