Ege | Aydın – Milet ve Didim

Denizlerde egemenliğin başlangıcı ve kehanetin merkezi, Milet ile Didim

Miletusİyon şehirlerinin en eski ve önemlilerinden biri, Karadeniz’de yüze yakın kolonisi olan Milet’tir. Eğitim ve sanatın beşiği olan şehir, Menderes’in taşıdığı alüvyonlardan önce deniz kenarındaymış. Milet’e gelen kişilerin kutsal bir yoldan geçerek ulaştıkları Didim ise kehanet merkezi olarak kullanılmış.

108 sütundan oluşan, 109×51m. ebatındaki Apollo Tapınağı Yunan mimarisinin şaheserlerinden biri.
Didim Tanrı Apollo'nun Tapınağı

Koloniler Krallığı

Herodot’un “İşçi” diye nitelendirdiği Menderes (Meander) antik dünyanın en önemli nehirlerinden biri.
Menderes nehri çok fazla sayıdaki kıvrımdan sonra denize döküldüğü için batı dillerinde kıvrılarak gitmeye “Menderes gibi gitmek” diyorlar. Hatta antik dünyada çok kullanılan bir motifin adı da Menderes. Dünyanın değişik köşelerindeki binalarda bu motifi görebiliyorsunuz. Milet bilim adamlarıyla da tanınan bir şehir. Anaksimandros, Aneksimenes, Thales ve Aya Sofya’nın mimarı İsidoros şehrin ünlü şahsiyetlerinden bazıları. Milet’in bugün ayakta kalan en güzel binalarından biri Roma döneminde kapasitesi 15.000 kişiye çıkarılan tiyatrosu. Tiyatronun üzerinde Bizanslılar döneminde inşa edilen, ardından Selçuklular döneminde de kullanılan bir kale bulunuyor. Dünyada, denizlerde egemenlik kavramını ilk ortaya atan ve hayata geçiren Milet’liler, Sinop’tan Trabzon’a kadar tüm kolonilerinde bu kavramın takipçisi olmuşlar. Milet, Atina kralının oğlu Neleus tarafından kurulmuş, Yunanistan’dan gelenler burada bulunan Karyalı erkekleri öldürüp onların eşlerini almışlar, bu kadınlar da bu yeni kocalarıyla asla aynı masada oturup yemek yemeyeceklerine ve onlara isimleriyle hitap etmeyeceklerine dair yemin etmişler!

Dünyada bilinen en eski sinagoglardan biri İzmir’in doğusunda yer alan Sard’da bulunuyor ama Milet’te de bir sinagog ve hatırı sayılır bir Yahudi nüfus varmış.

Didim Medusa Kabartması
Medusa kabartması, Didim

Medusalı Tapınak

Didim’deki Apollo Tapınağı’-nın girişinde, Yunan mitolojisinde adı geçen, kendine bakanı taşa çeviren, saçları yılanlı kadın Medusa kabartması var. Didim Yunanca’da ikiz anlamında bir kelime; Artemis, Apollo’nun ikizi olduğu ve ona da burada bir tapınak yapıldığı için bu isim verildiği söyleniyor. Bazı arkeologlara göre ise buradaki kehanet yani bilicilik merkezi Yunanlılardan bile eski. Bu da isminin Anadolu kökenli olma ihtimalini güçlendiriyor. Apollo Tapınağı dünyanın en görkemli eserlerinden biri ama hiçbir zaman inşaatı tamamlanamamış, bitirilseymiş dünyanın sekizinci harikası olabilirmiş. Didim’deki Apollo Tapınağı’na tarih boyunca ünlü kişiler gelip sorular sormuşlar. Büyük İskender geldiğinde tapınağın kâhini ona Persler’i yeneceğini söylemiş. Roma imparatoru Sezar tapınağın sınırlarının genişletilmesini emretmiş. Tapınağa gelen kişiler önce kendilerini kuyudan aldıkları suyla arındırmışlar, tanrılara bir hayvan, genellikle de bir keçi kurban ettikten sonra merakla cevaplarını bekledikleri soruları sormuşlar: “Evlenecek miyim? Yeni bir işe başlayacak mıyım? Ne olacak bu ülkenin hali?” Aynen günümüzün falcılarına sorulanlara benzer sorular yüzyıllar çerçevesinde hiç değişmemiş! Hıristiyanlık döneminde şeytan işi olarak görülen kehanet merkezleri yasaklanmış ve inşaatı hiçbir zaman bitirilemeyen tapınağın içine bir kilise inşa edilmiş.

NEREDE KALINIR?

Medusa House
Tel: (0256) 811 00 63
İhtişamlı tapınakla kapı komşusu olan ufak bir tesis, oda sayıları on bile değil. Güzel bahçeli eski bir taş evden tapınağı gece de görme imkanı var.

Club Natura Oliva
Tel: (0256) 519 10 72
www.clubnatura.com
Bodrum’a giderken, Bafa Gölünün üzerinde yer alıyor. Üzerinde eski bir manastır bulunan biraz ilerideki ada tarih kokuyor, etraf zeytin ağaçlarının tekelinde.

NEREDE YENİR?

Kamacı Restaurant
Tel: (0256) 811 00 28
Belki turistik bulabilirsiniz ama restorandan harika bir tapınak
manzarası var.

Didim’deki Apollo Tapınağı