Güneydoğu Anadolu | Mardin – Midyat – Hasankeyf

Taşın Şehirleri, Mardin, Midyat ve Hasankeyf

MardinMezopotamya ovasının uçsuz bucaksızlığında yer alan taşın şehri Mardin, ara sokaklarındaki izleri takip ederken, adeta geçmişe yolculuk yapacağınız bir yer.

Asurlulara ev sahipliği yapan, 640 yılında, Araplar tarafından alınan, defalarca Moğolların saldırısına maruz kalan Mardin, 1517’den sonra Osmanlı hakimiyetine girmiş. Hıristiyanlık tarihinde çok önemli bir yere sahip olan Deyrulzafaran Manastırı’nda, Süryanilerin güneşe taptıkları dönemden kalan tapınakta dolaşmak, kebapçıların tekelindeki Anadolu’da, muhteşem yerel yemekleri sunan Cerciş Murat Konağı’na gitmek, güneşle vedalaşmak için Kasımiye Medresesi’ne konuk olup, havuzundaki yansımaları seyretmek, bu şehrin sürprizlerinden sadece bazıları.

Mardin’in adının Süryanice’de kaleler anlamındaki Merdin’den geldiği söyleniyor. Şehrin çarşılarında dolaşırken belediyenin kadrolu çöpçüsü olarak çalışan eşekleri görüyorsunuz. Dar sokaklar ve yokuşlar araç trafiğine izin vermeyince, çöpleri taşımak eşeklere düşmüş. Çok sayıda çarşının bulunduğu Mardin’de semerci, keçeci gibi yok olmakta olan sanatları icra eden ustalar görmek de mümkün. Akşamüstü Mor Benham diye bilinen Kırklar Kilisesi’nde ayine gidin. Mardin’in Metropolitlik Kilisesi olarak kullanılan yapıda eski ahşap kapılar ve çan kulesi ilginizi çekecek. Mardin’deki Süryaniler günlük yaşamlarında Arapça konuşurken, bir saat ilerideki Midyat’ta yaşayanlar Süryanice konuşuyorlar.

Deyrulumur Manastırı 1600 yaşında Mardin’den sonra Midyat ve Hasankeyf’e devam edebilirsiniz. Yüzyıllardır bir arada yaşadığımız Süryaniler’in güzellikleri taşa yansıttıkları Midyat’ın kuyumcularında, telkari mücevherlerle büyüleneceksiniz. Kiliselerin çan sesine ezan karışırken dinler arasındaki kardeşliğin barışa olan katkılarını düşüneceksiniz.

Deyrulumur Manastırı, Midyat’ta iyi restore edilmiş bir Süryani manastırı. 1600 yıllık yapı, Midyat’tan İdil’e giderken, 24. kilometrede bulunuyor. Çok bakımlı. 397 yılında yapılan ana binada güzel mozaikler var. İkinci kilise Jüstinyen’in meşhur eşi, Bizans tarihine damgasını basmış olan Theodora için yaptırılmış. Turist olarak gittiğinizde, Güney Doğu Anadolu’da ciddi bir tuvalet sorunu yaşıyorsunuz. Suyu akan, sifonu çalışan yer bulmak mucize gibi. Manastırdakiler ise bölgenin en temiz tuvaletlerinden.

Mardin, Midyat ve HasankeyfHasankeyf’e gittiğinizde geçmişin yerleşimleri arasından geçerek en tepeye çıkıp, İncil’de de yeri olan Dicle’nin, binlerce yıldır olduğu gibi Hasankeyf’ten süzülerek akmasını seyredin. Vakit öğlense, Dicle kıyısına inip, nehrin üzerine yerleştirilmiş kazıkların üzerindeki restoranlarda yemek yiyin. Dicle yoluna devam ederken, siz de yaşam yolculuğunuzdaki bu hoş molanın tadını çıkarın. Dicle üzerindeki tarihi köprü, Hasankeyf

NASIL GİDİLİR?

En iyisi uçakla Mardin’e gidip, araba kiralamak. İstanbul Mardin arası yaklaşık olarak 1600 kilometre. Diyarbakır Mardin arası 95, Mardin Midyat arası ise 65 kilometre.

NEREDE KALINIR?

Artuklu Kervan Sarayı-Mardin
Tel: (0482) 213 73 53
www.artuklu.com
1275 yılından kalma bina çok görkemli. Keşke, etraftaki gözü yoran gereksiz objeleri kaldırsalar da o güzelim taş işçiliği ön plana çıksa. Odalar bölge imkanlarına göre iyi döşenmiş, banyolar da ayarı tutturamamışlar, duş aldığınızda etraf göle dönüyor. Yemekler lezzetli. Yanındaki cami geceleyin aydınlatıldığında, büyüleyici.

Erdoba Evleri-Mardin
Tel: (0482) 213 76 77
www.erdoba.com.tr
Sürekli büyüyen bir tesis. Taş işçiliği güzel. Şehrin tam göbeğinde. Restoranından manzarası harika.

Büyük Mardin Oteli-Mardin
Tel: (0482) 213 10 47
Şehir merkezinden uzakta. Manzara Mezopotamyalı. Mimari olarak yeni zaman binası.

Öztürk Ailesi Evi-Savur
Tel: (0482) 571 21 27
Mardin’den Midyat’a giderken, yaklaşık 50 kilometre sonra, yemyeşil bir ilçe olan Savur’a varıyorsunuz. Öztürk ailesi 200 yıllık evlerini gelen konuklara açıyorlar.

Nezirhan Otel-Nusaybin
Tel: (0482) 446 34 16
4 yıldızlı, güzel bir tesis.

Devlet Konuk Evi-Midyat
Tel: (0482) 462 11 01
Eski bir Süryani evinin restorasyonuyla ortaya çıkmış.

Matiat Otel-Midyat
Tel: (0482) 462 59 20
www.matiat.com.tr
Odalar temiz ve geniş.

NEREDE YENİR?

Cercis Murat Konağı-Mardin
Tel: (0482) 213 68 41
www.cercismurat.com
Kişk Çorbası, Sembusek (Kapalı Lahmacun), İkbeybet (Haşlanmış içli köfte), Irok (Kızartılmış içli köfte), Kiliçe (Mardin Çöreği) deneyebileceğiniz yerel lezzetlerden bazıları. Mezopotamya ovasının manzarası da, tabağınızdakiler de muhteşem. Kesinlikle şehrin en iyisi. Sahibi Ebru Baybara Demir’i kandırsak da benzerini İstanbul’da açsa.

Gelüşke Hanı-Midyat
Tel: (0482) 464 14 42
Kuyumcular Çarşısı’nın devamında, tarihi bir yapıda hizmet veriyor. Mönüde kebap çeşitleri var.

Yolgeçen Hanı-Hasankeyf
Tel: (0488) 381 22 87
Evet, kullandığımız bu deyim Hasankeyf’deki doğal bir mağaradan geliyor, Yolgeçen Hanı taştan yapılmış Hasankeyf Kalesi’nin altında bulunuyor ve girişi Dicle Nehri tarafından. Mağaranın içinde kaleye çıkmak için gizli bir yol da var. Ortam ilginç, her tarafta su sesi, yemekler fena değil, güleryüz en bonköründen.

NE YAPILIR?

Mardin’den 4 kilometre uzaklıkta bulunan ve adını safrandan alan Deyrulzafaran Manastırı 1932 yılına kadar Süryanilerin patrikhane merkezi olarak kullanılmış. “Antakya Patriği” sıfatını taşıyan patrik şu anda Suriye’de ikamet ediyor. Muhakkak görün. İçinde kafe ve hediyelik eşya satan dükkan da var.

Mardin çarşısı çok büyüleyici. Yerel el sanatları yapan ustalar köşe başlarını tutmuş. Zamanı şimdilik durdurmuşlar. Medeniyet henüz şehrin ara sokaklarına girememiş. Çarşılarda yürümek zaman tüneline girmek gibi. Telkari, taze badem şekeri, leblebi, peksimet Süryani şarabı alın. Camaltı Şahmaran tablolarını Bakırcılar Çarşısı’ndaki Kadir Özcan’ın dükkanında bulabilirsiniz. Yorulduğunuzda, eskiden sinagog olduğu söylenen Marangozlar Kahvesi’nde dinlenin. Susuzluğunuzu giderirken, duvarda asılı olan 1970’li yılların artist afişlerine bakın.

Nasra Hanımın İncil’den alınma sahnelerle bezenmiş, insanların örtü olarak kullandığı, el baskısı kilise perdelerini görün. Yeri Mardin Diyarbakır Kapı’da. Tel: (0482) 212 17 65

Latifiye Camii, Ulu Cami, İsabey ve Zinciriye Medresesi şehrin şaheserlerinden. Mardin’de tarih hala çok ucuz. Ulu Camii’nin hamamı 400.000 TL’ye satılık.

Akkoyunlular 1430’larda şehre egemen olmuşlar. Kayseriye Camii ve Kasımiye Medresesi bu dönemin başyapıtlarından. Görülmesi gereken yerler listenize koyun.

Eski Süryani kilisesi değişik uygarlıklardan eserlerin sergilendiği Mardin Müzesi olmuş. Arkeolojik ve etnografik eserler İ.Ö. 4000’lere uzanıyor.

Mezopotamya manzaralı Şehidiye Kahvesi’nde oturup, günü batırın. Kafanızı arkaya çevirdiğinizde, Mardin Kalesi’nin ışıkları apayrı bir görüntü sergileyecek.

Göçetmek zorunda kalan Süryanilerin ardından sessizleşen Tur Abdin (Mardin ve Midyat’ın bulunduğu bölgenin tarihi adı) köyleri’nde dolaşın. Kıymetini pek bilmediğimiz bu bölge inanılmaz bir kültürel zenginliğe sahip. Dünyanın en eski kiliselerinden biri sayılan Anıtlı (Hah) Köyü’ndeki Meryem Ana Kilisesi 4. yüzyıldan beri ibadete açık, görmek lazım. İzbırak ve Gülgöze köyleri de çok ilginç.

Mardin’den Nusaybin’e giderken, 30. kilometre’deki Dara Harabeleri’ni gezin. Bir evin altında yer alan, geçmişte zindan ya da su sarnıcı olarak kullanılmış yapı çok sıradışı. Tarihçilere göre burası Büyük İskender’le Pers Kralı Darius’un (Dara) savaştığı yer.