Güneydoğu Anadolu | Şanlıurfa

Binbir renkli şehir, Şanlıurfa

Peygamberler şehri diye adlandırılan Şanlıurfa, farklı dinlerin ve değişik kültürlerin kavşağında. Urfa kalesinden aşağıdaki şehre baktığınızda, Balıklı Gölü ve onun hemen yanındaki Rizvaniye Camii’nin muhteşem manzarasını görebilirsiniz. Urfalıların en büyük eğlencelerinden biri güvercinler. Genelde kışın yapılan yöresel “Karışma” sırasında serbest bırakılan güvercinler şehrin üzerini kaplayıp, görsel bir şölen sunuyor.

Sıra gecesi adeta bir eğitim müessesesi, on kadar arkadaş bir araya gelip, adı üzerinde sırayla birbirlerini ağırlıyorlar.

Şanlıurfa’nın sokaklarında hala doğunun o gizemli havası var. Eski kervanların getirdiği mallar, hoş kokulu baharatlar, rengarenk kumaşlar sanki dört bir yana yayılmış. Neredeyse her meslek grubu için bir çarşı var, bazı çarşıların sadece adı kalmış, sanatkarlarıysa gelişen dünya ve onun ihtiyaçlarına ayak uyduramamışlar. Kazzaz Han diye de geçen Bedesten’de, Ortadoğu ve İran kokan şallar, parıltılı elbiseler, rengarenk bluzlar, örtüler, dükkanları donatmış. Hemen yanındaki Sipahi Çarşısı’nda kilimden battaniyeye, halıdan keçeye kadar bir sürü değişik ürün var. Bakırcılar ya da diğer adıyla Hüseyniye Çarşısı ise gün boyu, sanatlarını icra etmek için bakırları döven ustaların sesleriyle inliyor.

Atatürk Barajı
GAP kapsamındaki Atatürk Barajı

Peygamberler şehri

1562’de inşa edilmiş eski bir kervansaray olan Gümrük Han adeta merkez konumunda. Kürsü denilen küçük taburelere çömelmiş, başlarına kefiye sarmış adamlar, satranç ve dama oynayarak, nargile ya da çay içerek günün yorgunluğunu çıkarıyor. Kimi de kulpsuz fincanlarda servisi yapılan, acı mı acı “Mırra” kahvesini, kaçak tütünden sardıkları sigara eşliğinde içiyor. Yakınlarda da İsot Pazarı var. Isı otundan türemiş olan ve dondurması bile yapılan isot, Urfalılar için yemek yapımında çok önemli olan, pul bibere benzeyen bir baharat.

Urfa’nın yaklaşık on bir bin yıllık bir tarihi var. Peygamberlerden Adem, Eyyüp, İbrahim, Şuayip ve Elyasa’nın burada yaşadığına inanılıyor. Rivayete göre, Hz.İsa, yüzünü sildiği mendiline çıkan suretini, Urfa kralı Abgar’a göndermiş ve bu mucizevi mendil sayesinde ölüm döşeğinde olan kral iyileşmiş, bunun neticesinde Hıristiyanlık bir devletin dini olarak dünyada ilk kez Urfa’da kabul edilmiş.

Balıklı Göl ve arkasındaki Rizvaniye Camii.
Balıklı Göl ve arkasındaki Rizvaniye Camii.

Dünyada görülecek 50 muhteşem yerden biri

1516’daki Osmanlı dönemine kadar Babil’den Hitit’e, Perslerden Romalılara çok sayıda uygarlık arasında el değiştirmiş olan Urfa zengin tarihini buna borçlu. 1920’de Fransızların işgalinden kurtulan şehir, Kurtuluş Savaşı’nda gösterdiği başarılardan dolayı Şanlıurfa adını almış. Urfa’nın adı tarih boyunca değişiklikler göstermiş. Büyük İskender şehre geldiğinde, yaşadığı yer olan Makedonya’nın başkenti Edessa’dan etkilenerek şehre bu ismi uygun görmüş. Urfa’nın Arapça kökenli olduğu ve “suyu bol” anlamındaki El Ruha’dan kaynaklandığı tahmin ediliyor. Kaynaklarda, Adem’le Havva’nın cennetten kovulduktan sonra geldikleri yer olarak geçen Şanlıurfa ve çevresi, uygarlığın beşiği olmuş bir bölge. Dünyanın en saygın seyahat dergisi Conde Nast Traveler’ın Aralık 2005 sayısında, Urfa yakınlarında bulunan Taş Devri’ne ait Göbeklitepe’nin dünyada görülecek 50 muhteşem yerden biri olduğu belirtiliyor. Antik dünyada Mezopotamya olarak geçen bu bölgede size düşense beşiktekileri keşfedip, tadını çıkarmak.

Kaleden Balıklı GölŞanlıurfa’dan Gaziantep’e giderken Birecik’te Fırat nehri kıyısında yer alan kelaynak üreme çiftliğini ziyaret etmeyi unutmayın. Leylekler ile aynı sülaleden gelen bu kuşların soyu maalesef tükenmek üzere. Birecik kalesi ve evleriyle de görülmeyi hak eden bir yer. Baraj suları altında kalan Halfeti’de tekne turu yapabilirsiniz. Eşkiya filminin ilk sahnesinde perde Halfeti ile açılır, o yüzden Halfeti size tanıdık gelecek. Halfeti’den tekneyle yarım saat mesafede bulunan Rumkale kesinlikle görülmesi gereken sıra dışı bir zenginlik. Kalede Roma, Bizans ve Haçlı izleri var. Ermenilerin en üst düzey ruhani liderleri 1200’lü yıllarda burada yaşamış. Rumkale sürrealist bir yapı, gerçek olduğunu idrak etmek zaman alıyor.

NEREDE YENİR?

Çardaklı Köşk
Tel: (0414) 217 10 80 Şanlıurfa’daki çoğu restoran gibi alkolsüz. En iyi yerel restoranlardan biri.

Kahraman Urfa Kebap Salonu
Tel: (0414) 215 21 30
Köroğlu Çarşısı’nda 1937’den beri açık olan bir mekan. Kebapçılar gözünüz aydın!

Halil İbrahim Sofrası
Tel: (0414) 216 84 44
Restoran’ın tam Urfa’ya yakışır bir ismi var. Mönüde ağırlıklı olarak kebap çeşitleri bulunuyor. Balıklı Göl manzaralı.

Urfa Sofrası
Tel: (0414) 315 61 30
Yeni yerleri Harran otelinin karşısında. Urfa tabağını, boraniyi ve içli köfteyi deneyin.

BİR ŞANLIURFA SIRRI

Şanlıurfa’nın geleneksel el sanatlarından almak istiyorsanız, Yasemin Bilici’yi arayın. (0 543 591 67 98) Yasemin Hanım, çalışamayan ve çok kısıtlı imkanlara sahip ev kadınlarını harekete geçirmiş. Onlara çok güzel hediyelik eşyalar yaptırıyor.

Keçe ve özel dokumadan yapılma Noel süsleri, etnik takılar, ev yapımı yiyecek malzemeleri, El Ruha Oteli’nin içindeki dükkanında bulunan eserlerden sadece bazıları.

NEREDE KALINIR?

Hotel El-Ruha
Tel: (0414) 215 44 11
www.hotelelruha.com
Şehrin en yenisi ve gözdesi. Lobisi beş yıldızını biraz aşağıya çekiyor ama sıra geceleri için kullandıkları doğal mağaralar, 80 odalı otele değişik bir hava katıyor. Balıklı Göl’e yakın olması ise ayrı bir avantaj. Alkollu içki servisi yok.

Harran Hotel
Tel: (0414) 313 28 60
Şehrin göbeğinde. Servisi gayet iyi, üstelik alkollü içki de var.

Gülizar Konuk Evi
Tel: (0414) 215 05 05
www.gulizarkonukevi.com
Eski bir Urfa evini hoş bir konaklama tesisine çevirmişler. Restoranında yerel tatları da bulabiliyorsunuz.

Beyzade Konak
Tel: (0414) 216 35 35
www.beyzade.com
O güzelim taş işçiliğine bir örnek.

Cevahir Konuk Evi
Tel: (0414) 215 93 77
www.cevahirkonukevi.com
Restoranından da memnun kalacağınız, butik otele çevrilmiş eski bir konak.

Kilim Otel
Tel: (0414) 313 90 90
www.urfakilimotel.com
Tam merkezde, iddiasız ama kalınabilecek en doğru düzgün yerlerden biri.