Karadeniz Bölgesi | Trabzon

Masa anlamındaki şehir, Trabzon

TrabzonPontus Rum Cemiyeti’ni tarih dersinde okuduğumuz yıllarda, Pontus’un ne olduğunu bilmezdim. Günün birinde yolum Trabzon’a düştü. Pontus’un, Karadeniz’in eski adı olduğunu, Trapezus’un masa anlamına geldiğini, o yüzden Yunanca’da bankalara Trapeza dendiğini, bu şehrin de bir masaya benzediği için bu adı aldığını öğrendim.

Sümela Manastırı, insan azminin eseri

Trabzon Sekiz Direkli Hamam
Sekiz direkli hamam, Türkiye’deki en otantik hamamlardan biri.

Trabzon’un kuruluşu İ.Ö. 8. yüzyıla kadar gidiyor. Romalılar ve Bizanslıların hakimiyetinde kalan şehir, İpek Yolu’nun kollarından birinin üzerinde yer alıyor. Altın çağını 13 ve 14. yüzyıllarda yaşayan Trabzon, bugün hala Türkiye’nin ticaret anlamında önemli şehirlerinden biri.

Beni hep büyüleyen Trabzon’a gittiğimde ne mi yaparım? Ana caddede şehrin dinamizmini görürüm, ara sokaklarda esnafın o geleneksel yapısından etkilenirim. Trabzon’un güzelliklerini görmek için kaşif ruhumu harekete geçirip, sadece birkaç örneği günümüze ulaşmış Trabzon evlerini keşfe çıkarım. Maalesef bunların bir kısmı, Türkiye geneline yayılmış olan tabela terörünün kurbanı olmuştur. Sekiz direkli hamamda, kültürümüzün halen ayakta kalma savaşı veren bir parçasında, tarihe yolculuk yaparım. Trabzon sokaklarında yürürken, şehrin en büyüğü olan Çarşı Camii muhteşem görüntüsüyle karşıma çıkar. Oradan, 14. yüzyılda Cenevizlerin yaptığı bir binadaki Bedesten’e gider, tarihi çarşının keyfini çıkartırım. Yakınlardaki bir kuyumcu, bana Trabzon bileziklerini nasıl yaptıklarını anlatır. Sonra da 9. yüzyıldan kalma bir Bizans eseri olan Küçük Ayvasıl Kilisesi’ne doğru yürürüm. Bugün müze olan Kostaki Konağı’nda geçmişin bir bankeri evinde ağırlar beni. Tabakhane Deresi’ni geçip, önce Fatih Hamamı’na, sonra da Trabzon’un koruyucu azizi Eugenius adına yapılan, ancak camiye çevrilen Yeni Cuma Camii’ne ulaşırım. Surlar boyunca dolaşır, geçmişin görkemine şahitlik ederim.

Atatürk Köşkü’nde, manzaraya dalıp gitmişken, Kurtuluş ve kuruluş yıllarını ruhumda hissederim. Daha da tepeye çıkarım. Askeriye yakınlarında, şu anki sahibinin ahır olarak kullandığı, Karadeniz manzaralı eski bir manastır vardır, duvarlardaki fresklerin ve o muhteşem taş işçiliğinin son yıllarını yaşadığını düşünüp, hüzünlenirim.

Aya Sofya’nın fresklerinde, Hz. İsa’nın hikayesinin resimlerdeki yansımalarını seyrederim, o sırada Trabzon limanına bir gemi girer. Uzungöl’de doğanın renklerinin peşine takılırım. Sadece Trabzon’daki değil, Karadeniz’deki tüm yaylalar nefes kesen güzelliktedir. Adı melas kelimesinden türeyen ve Yunanca’da, “Kara dağın Meryemi” anlamına gelen Sümela’da ise insan azmine hayran kalırım. Bir dağın yamacına kondurulan ve altından Altındere’nin aktığı o manastır beni hayaller alemine taşır, tepeye tırmanır, İncil’in resimlenmiş halinden büyülenirim. Meryem Ana ve oğlunun tüm ziyaretçileri selamlaması insanoğlunun en çok ihtiyaç duyduğu şeyleri, sevgi ve hoşgörüyü hatırlatır. Yöre şarkılarından biri dolanır dilime, Rembetiko da Pontus müziği de bu topraklardan çıkmıştır. Karadeniz’den gelenlere Yunanistan’da Ponti derler ve bizdeki Karadenizli fıkraları aynen onlarda da vardır. Sadece isimler değişmiş, Temel ve İdris Yiorikas (Yorgo) ve Kostikas (Konstantin) olmuş, Fadime de yerini Simela’ya bırakmıştır. Zigana Geçidi’nden geçip, Gümüşhane ve Bayburt üzerinden Erzurum’a giderken, İsviçre’yi aratmayan bir doğayı beynime kazırım.


Trabzon AyaSofya Kilisesi
Yıllarca cami olarak kullanılan 1964 yılından beri de müze olan Ayasofya Kilisesi, Trabzon’daki yapıların en değerlilerinden biri. Bizans resim sanatının en güzel örneklerinden freskler, kilisenin iç duvarlarını kaplıyor.

NASIL GİDİLİR?

Trabzon’a büyük şehirlerden en iyi ulaşım uçakla. Sümela Manastırı ve Uzungöl için Trabzon’dan Rize istikametine doğru gitmek lazım.
Maçka’dan Sümela Manastırı’nın aşağıdaki giriş noktası 20 dakika sürüyor. Oradan itibaren1300 metre yükseklikteki manastıra 300 metrelik bir yokuş var. Yürümeye üşenirseniz, minibüslerle çıkabilirsiniz.

NEREDE YENİR?

Galanima Restoran
Tel: (0462) 248 71 27
www.galanima.com
Trabzon’a 10, Akçaabat’a 3 kilometre mesafede, denize sıfır, 130 yıllık bir konak içinde. Köftesi de, balığı da çok iyi.

Coşandere Turistik Tesisleri
Tel: (0462) 321 27 47
www.cosandere.com
Sümela yolunun 5. km’sinde. Aynı zamanda 110 kişilik otelleri var. Yerel lezzetler ve alabalık çok iyi. Doğanın içinde yer aldığından sportif aktiviteler de organize ediyorlar.

Sümela Restoran
Sümela Manastırı
Tel: (0462) 531 12 07
Bu restoranda yerel yemekler olan kuymak, kaygana, lahana çorbası ile alabalığın tadına bakın.

Altındere Restoran
Tel: (0462) 531 11 87

Yayla Lokantası Hamsiköy
Tel: (0462) 542 62 78
Sadece sütlacını değil, kuru fasulye ve köftesini de deneyin.

NEREDE KALINIR?

Grand Zorlu Hotel
Tel: (0462) 326 84 00
www.zorlugrand.com
Şehrin tek beş yıldızlısı. Çok merkezi, en üst katta kapalı yüzme havuzu ve spor salonu da var. Restoranında yerel lezzetleri de deneyebilirsiniz.

İnan Hotel
Tel: (0462) 656 60 21
Uzungöl’de yer alıyor, şehirden kaçıp, doğanın kucağına atlamak için ideal. Otelinde kalmasanız bile, restoranında yemek yiyin, kesinlikle Uzungöl’ün en iyisi.

Hotel Büyük Sümela
Tel: (0462) 512 35 40
www.sumelaotel.com
Trabzon’a 25 kilometre mesafedeki Maçka’da bulunuyor. Sümela’ya 13, Uzungöl’e 120 kilometre uzaklıkta.

Usta Park Hotel
Tel: (0462) 326 57 00
Trabzon’da merkezde.